Gebelikte El ve Ayak Şişmesi, Ödem Oluşumu ve Tedavisi


Gebelikte el ayak şişmesiİnterstisyel sıvı hacminin artması ile oluşan lokalize veya yaygın şişliğe ödem denir. Özellikle kaval kemiği üzerine parmakla basılarak bir basınç oluşturulduğunda bir iz veya çukurluk (godet, gode) oluşur, derinin eski haline gelmesi ödemin derecesine göre değişir. Bunun oluşmasına neden olan faktörlere göre çeşitli adlarla anılan ödem tipleri vardır.

Kapiller Nedir?Kapiller kılcal anlamına gelir. Genelde kılcal damarlar için kullanılır.

KAPİLLER BASINCIN ARTIŞINA BAĞLI ÖDEM

Kan basıncı arttığında, kılcal damarlarda filtrasyon basıncı artar ve hücreler arasında normalden fazla sıvı geçmesine neden olur. Kapiller hidrostatik basınç yüksek olduğundan, kapillerlerin venöz (toplardamar) ucunda geri emilimde azalır. Bunun sonucunda hücreler arasında fazla miktarda sıvı birikir.


KILCAL DAMARLARDA OSMOTİK BASINCIN AZALMASINA BAĞLI ÖDEM

Bu durumda plazmayı damar içerisinde tutmaya çalışan kuvvet azalır. Kılcal damarlarda hidrostatik basıncın artışının oluşturduğu duruma benzer olarak, bu kez ozmotik basınç azalmasından dolayı hücreler arasına sıvı geçişi olur. Kapiller ozmotik basınç azalmasının nedeni plazma proteinlerinde azalmadır. Plazma proteinlerinde bu azalma ise deri yanıkları ya da nefroz sonucu böbreklerden çok miktarda protein kaybıyla olur.

KAPİLLER PERMEABİLİTENİN ARTMASINA BAĞLI ÖDEM

Bu durumda hücreler arası boşlukta protein miktarı artar. Kapiller endotelyumun (iç kaplar tabaka) bütünlüğünü bozan tüm faktörler geçirgenliği arttırırlar. Yanıklar geçirgenlik artışının en sık rastlanan nedenidir. Alerjik reaksiyonlar genellikle histamin salınımına neden olurlar ve bu da kapiller geçirgenliğin artmasına neden olabilir.

LENF DAMARLARININ TIKANMASINA BAĞLI ÖDEM

Kapillerden çok az da olsa sızan protein tekrar kapiller duvarlardan emilemez, bu nedenle lenf sistemi ile uzaklaştırılması gerekir. Eğer lenf yollarında tıkanma meydana gelirse protein hücreler arasında birikir ve kolloid ozmotik basınç yükselir. Bunun sonucu hücreler arasında daha fazla sıvı tutulur.

Gebelik Döneminde El – Ayak Şişmesi ve Ödem Oluşumu Nasıl Teşhis Edilir?

Ödemin muayenesinde, hastanın kaval kemiği el ile kavranır, başparmak ile kaval kemiği üzerine kuvvetlice bastırılarak bir süre beklenir, daha sonra parmak kaldırılır ve bastırılan bölge yine başparmakla hafifçe sıvazlanır. Bu sırada ödem varsa gode oluşumu görülür; hafif ödemlerde tipik bir gode görülmese bile başparmağın sıvazlama hareketi sırasında derideki çöküklük hissedilebilir.

Gebelik Döneminde El – Ayak Şişmesi ve Ödem Oluşumu Sebepleri Nelerdir?

Gebelerin toksikoz ve kalp yetmezliği gibi hastalıklar dışında ödeme eğilimli oldukları bilinmektedir. Gebelikte interstisyel aralıkta yaklaşık 2-2.5 litre ekstra sıvı toplandığı düşünülmektedir. Normal gebeliğin son dönemi boyunca günün sonunda ayak ve ayak bileğinde ödem görülebilir. Yüzü, elleri ve bacakları kapsayacak tarzda yaygınlaştığı zaman patolojiktir. Yatak istirahatinden sonra sabahları kaybolan pretibial ödem patolojik değildir. Normal gebeliklerin %80’inde orta derecede ödem görülebilir.

Gebelikte oluşan ödem değerleri

Gebelikte oluşan ödem değerleri

Gebeliğin sonlarına doğru sadece alt ekstremitelerde klinik ödem gözlenir. Büyüyen uterusun baskısı ile venöz dönüş staza uğrar ve alt ekstremitelerde ayakta durmakla, oturmakla ve sırtüstü yatmakla ilişkili ödem gelişir. Bu pozisyonlarla böbreklere olan kan akımı azalacak ve fazla vücut sıvıları dışarı atılmayacaktır. Sadece yan-yatar pozisyon kalbe venöz dönüşü artırır, böylece kardiyak out-put artar ve böbreklere olan kan akımı hızlanır ve fazla sıvının vücut dışına atılması kolaylaşır.

Gebelikte artan sıvı, plasentaya, amnion sıvısına, uterusa, anne plazmasına ve annede interstisyel alandaki sıvı birikimine bağlıdır. Gebelikte sıvı birikimine yol açan faktörler şunlardır:

• Büyüyen uterusun baskısına bağlı alt ekstremitelerde venöz basınç artmakta ve doku arasına sıvı toplanmaktadır.
• Plazma volümündeki artıştan dolayı plazma proteinlerinde nisbi bir azalma olur. Bu da onkotik basıncı düşürerek, doku arasına sıvı kaçmasına neden olur.
• Gebeliğin son aylarında kapiller permeabilitenin artması ile doku arasına sıvı kaçar.
• Adreno kortikosteroidlerin artması sodyum ve su birikimine neden olur.

Gebelik Döneminde El – Ayak Şişmesi ve Ödem Nasıl Geçer?

Gebeliğin son aylarında bacaklarda görülen ödem normalde dinlenmekle geçer. Bacaklarda, elde, yüzde, sakral ve abdominal bölgede çukurlaşan ödemi dikkatlice değerlendirmek gerekir. Bununla beraber preeklemsi olmadan yaygın ödemin bulunması veya ödemsiz preeklemsi görülmesi de mümkündür.

Bazı araştırmacılar gebelikte oluşan ödemde aldosterone metabolizmasını sorumlu bulmuşlar ve organizmada tuz tutma eğilimi bu hormonun, gebelikte artmış olmasından ileri geldiği görüşünü savunmuşlardır. Gebelikte aldosterone salgısının arttığı, bu artışın özellikle gebeliğin üçüncü ayı sonunda birdenbire oluştuğu, doğumdan önceki günlerde en yüksek düzeyine ulaştıktan sonra doğumu takip eden günlerde gene süratle azalarak kısa zamanda eski eşiğine düştüğü bu araştırmalar sonucu ortaya çıkmıştır.

Gebelikte Ödem Nasıl Atılır?

Gebelikte ödem atmak için çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Ödemi azaltmada; uzun süre oturma ya da ayakta durmaktan kaçınmak, otururken ya da dinlenirken bacakları ve kalçaları yükseltmek, diyette tuz ayarlaması yapmak, bacak çevrelerinde sıkı jartiyer ve çorap bantları kullanmaktan kaçınmak, rahat ayakkabı giyinmek ve ayak egzersizleri yapmak yardımcı olabilir.

İki-üç saat arayla 20 dk. süreyle ayaklar elevasyona alınmalı, uzun süre oturmaktan ve ayakta durmaktan kaçınılmalıdır. Ilık suyla yapılan ayak banyoları da gebelerde ödemin azaltılmasında kullanılabilir.

Ödemin klasik tedavisi olan diüretiklerin (idrar söktürücü), gebelikte kullanılması sakıncalıdır. Çünkü diüretiklerin neden olacağı elektrolit dengesizliğinden fetus etkilenir. Bunun yanında plasental kan akımının azalmasına bağlı fetus tehlikeye girer.

Gebeliğin geç dönemi boyunca ayak ve ayak bileği ödeminde rahatlama için lenfatik sistemi etkileyen ayak masajı kullanılmış ve masaj sonucu ödemde azalma saptanmıştır. Bunun yanında ayak masajının stres, gerginlik, anksiyete, sıkıntı, sinirlilik, ağrı ve yorgunluk üzerinde de etkili olduğu belirlenmiştir.

Araştırmacılar gebeliklerinin 20-33. gestasyonel haftasında, sağlıklı 18 gebe kadın üzerinde yaptıkları çalışmada, su egzersizinin ödemi azaltmada etkili olduğu bulmuşlardır. Bu yöntemle suda yapılan egzersizin idrar söktürücü etkisinden faydalanılmıştır.


Yorumlar

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

mraniye escort
maltepe escort
Pendik Escort
Ataşehir Escort
turk porno