Gebelik Diyabeti (GDM)


Gebelik esnasında tespit edilen glikoz intoleransı gebelik diyabeti (GDM)  olarak tarif edilir. Bu geniş tanımlama, gebeliğin başlangıcında tespit edilen tip 2 diyabetes mellituslu hastalardan başlayarak, gebeliğin 3.trimesterinde oral glikoz tolerans test bozukluğu (OGTT) tespit edilen hastalar arasındaki hasta gruplarını kapsamaktadır.

GDM ve tip 2 diyabet gelişimi için ana riskler;

  • obezite,
  • yüksek prevalansta olan bir etnik guruba ait olmak,
  • birinci derece akrabalarında diyabet öyküsünün olması,
  • yaşın 25’in üzerinde olması,
  • daha önce yüksek doğum ağırlıklı bebek (LGA) ve daha önceki gebeliklerinde gebelik diyabeti öyküsünün bulunmasıdır.

GDM gelişen kadınlarda aynı zamanda obezite prevalansı ve metabolik sendrom (MS) sıklığı daha yüksek oranlardadır ve gebeliğin ikinci yarısında artmış komplikasyonlar görülmektedir.

Gebelik Diyabeti için Tanı ve Tarama Testleri

gebelik diyabeti

gebelik diyabeti

İlk kez gebelik esnasında tespit edilen çeşitli derecelerdeki glikoz intoleransı GDM olarak tanımlanır. GDM, gebelik sırasında geçici olarak ortaya çıkan glikoz intoleransının yanısıra gebelikten önce var olan ancak henüz tanı konulmamış DM ve glikoz intoleransınıda kapsamaktadır. Diyabetik gebelerin sonuçları ile gebeliğin 24. haftasından önce tespit edilen GDM’li olguların sonuçları benzerlikler göstermektedir. Gebeliğin erken döneminde GDM tanısı konulan gebeler geç dönemde tanı alanlara göre daha fazla risk taşırlar.


Gebelik esnasında uygulanan tarama testlerinin amacı diyabetes mellitus tanısı koymak değil, risk altındaki grubun erken tanınmasını sağlamaktır. Gebelik esnasında diyabet tarama testlerinin gerekli olup olmadığı ve kimlere uygulanmasınının gerekliliği konusunda farklı görüşler vardır. Son yıllarda dünyada kabul gören genel yaklaşım ilk antenatal kontrolde risk değerlendirilmesinin yapılması ve belirlenen riske uygun olarak tarama yönteminin belirlenmesidir.

GDM Olgularında Tarama Programları

Tarama programları 2 ana başlık altında incelenebilir. Bunlar; tek ve iki basamaklı tarama testleridir. Halk arasında hamilelikte şeker yüklemesi olarak bilinir.

  • Tek basamaklı tarama: 50 gram glikoz tarama testi yapılmadan direkt 100 gram oral glikoz tolerans testi uygulanabilir.
  • İki basamaklı tarama: Başlangıçta 50 gr glikoz tarama testi yapılır, sonuç belirlenen eşik değerin üzerinde bulunursa 100 gr oral glikoz tolerans testi yapılır.

50 gram glukoz tarama testi: Günün herhangi bir saatinde 50 gram oral glukoz verilmesinden sonra 1.saat’de plazma glikoz düzeyi ölçülür. Plazma glukoz düzeyinin 140mg/dl (7,8mmol/L) veya üzerinde bulunması ile riskli grup belirlenir ve bu testle GDM olgularının yaklaşık %80’inde tanı konulur. Eşik değer olarak 130 mg/dL alınırsa tanı konan GDM olguları oranı %90’lara çıkar.

DİPNOT: İlk çalışmalarda 50 gram glikozla yapılan tarama testi ile eşik değer Somogy-Nelson yöntemine göre tam kanda 130mg/L olarak belirtilmiştir. Daha sonra enzimatik yöntemlerin kullanılması ve tam kan yerine plazma glikozunun kullanılması ile eşik değerler değiştirilmiştir. Somogy-Nelson yönteminde glikoz dışında, ortalama 5mg/dL diğer indirgeyici maddeler saptanmaktadır. Plazma glikoz değerleri tam kan glikozu değerinden %14 daha yüksektir. Kabul edilen eşik değerler enzimatik yöntemle plazma glikozu için 142 mg/dL dir. ACOG ve ADA plazma glikoz için eşik değer olarak 140 mg/dL önermektedir.

100 gram oral glukoz tolerans testi: Hastaya 100 gram oral glukoz verilmeden önce plazma glikoz düzeyine bakılır, 100 gram oral glikozu içimini takiben 1., 2. ve 3. saat plazma glikoz düzeylerine bakılır. Bu 4 değerden iki tanesi belirlenen eşik değeri geçiyorsa GDM tanısı konulur.

100 gram oral glikoz testinin yapılabilmesi için hastanın aşağıdaki koşulları taşıyor olması gereklidir.

  • Sınırlanmamış fiziksel aktivite yapmış olmak
  • Test yapılırken sigara içmemek ve oturur pozisyonda olmak
  • 8-14. saat açlık
  • En az 3 gün öncesinde 150 gram/gün’den daha fazla karbonhidratlı gıda alıyor olmak.

Değerlerden sadece bir tanesi yüksek ise test bir ay sonra tekrarlanmalıdır. Bir ay sonra tekrarlanan testle olguların %33.4’ünde yüksek glikoz toleransı tespit edilmektedir. Tek değer yüksekliği makrozomi riskini artırır. Fetal ultrasonografi uygulanması (özellikle 3.trimesterin erken döneminde), asimetrik büyümeyi ve fetal makrozomiyi saptamak için önerilir.

75 gram oral glukoz tolerans testi: 100 gram OGTT uygulanması için gerekli koşulları sağlayan olgularda bu test uygulanabilir. 75 gram OGTT özellikle Amerika dışındaki diğer ülkelerde yaygın kabul görmüştür. WHO tarafından önerilen bu testin eleştirilen tarafı, gebelikte oluşan fizyolojik değişiklikler dikkate alınmaksızın gebe ve gebe olmayan toplulukta aynı eşik değerin alınmasıdır. 75 gram glukoz tolerans testi uygulandığında 100 gram OGTT’ye göre daha fazla gebeye GDM tanısı konulduğu bildirilmiştir

Gebelik diyabeti tanısı, gebelik esnasında ciddi hiperglisemi (>200mg/dl), ikinci ölçümde de hipergliseminin tesbiti veya açlık kan şekerinin (AKŞ) en az iki ölçümde 126 mg/dl şeker değerleri üzerinde olması veya tanısal OGTT pozitifliği olarak tarif edilir. 

Sistematik uygulama diyabet prevalansının yüksek olduğu gruplarda ve düşük riskli gruplardaki gebelik diyabetinin tesbiti için 3. trimesterde OGTT uygulanmasıdır.  Gebelikte şeker sorununun tespiti anne ve fetus sağlığı için oldukça önemlidir, GDM’li olgularda tip 2 diyabet gelişimi, maternal ve perinatal komplikasyonlar daha sık, preeklampsi, preterm doğum, sezeryan ve metabolik komplikasyonlar non-diyabetik topluma göre yüksek oranlarda görülür.

Tanı konulduktan sonra glikoz kontrolü için ilk basamak diyet  tedavisidir. Eğer diyet tedavisi yetersiz kalırsa insülin eklenmelidir. LGA için yüksek risk taşıyan gebelerin doğru seçilmesi ile yoğun insülin tedavisi gereken hastalar belirlenerek tedavi edilmelidir. Gebelikle ilgili diyabetde yüksek riskli obstetrik klinikleri ve iyi yeni doğan yoğunbakım ünitelerinin sağlanması ile dünya sağlık sistemi için ciddi sıkıntı olan bu problemlerin üstesinden gelinebilecektir.

Gebelik Diyabetinde Maternal ve Fetal komplikasyonlar

  • İlk trimester (pregestasyonel diyabet); spontan abortus,  konjenital malformasyon,  ketoasidoz, hipoglisemi.
  • İkinci ve üçüncü trimester (pregestasyonel ve gebelik diyabeti); ketoasidoz, hipoglisemi, albüminüri, nefrotik sendrom, gebeliğin indüklediği hipertansiyon, preeklampsi, polihidramnioz, LGA, SGA, terme yakın bebek ölümü, abortus, erken doğum, C/S, neonatal komplikasyonlar, konjenital malformasyonlar, RDS, neonatal ölüm, polistemi, hipokalsemi risklerini içerir.

Gebelik Diyabetinde Anneye Ait Riskler

GDM’li gebelerde normal gebelere göre erken dönemde bazı risklerde artış görülür bunlar:

  • Polihidramnioz
  • Preterm eylem
  • Preeklampsi riski yaklaşık %20-30 oranında artar.
  • Sezeryanle doğum riski %30 oranında artmıştır.

Uzun vadede normal gebelere göre GDM’li olgularda bazı risklerde artış görülür. Vakaların bir kısmında GDM doğumdan sonra kaybolurken ,diğer kısmında bir sonraki gebeliğin daha erken dönemlerinde tekrarlamaktadır. Gebelikten sonraki ilk 5-10 yılda risk normal gebeliklerde %10 iken GDM olgularında %30’lara ulaşmaktadır. GDM’li gebelerde aşağıda sayılan riskler varsa bu olgularda Tip 2 DM gelişme riski %50’lere ulaşmaktadır.

  • 24. haftadan önce GDM tanısı almış olmak
  • Gebelikte insülin ihtiyacı
  • Ailede Tip 2 DM anamnezi
  • Açlık hipergliseminin varlığı
  • Obezite ve postpartum dönemde aşırı kilo almak
  • Tip 2 DM prevalansı yüksek etnik gruptan olmak
  • Postpartum 6. haftada glikoz intoleransı göstermesi.

Gebelik Diyabetinde Bebeğe Ait Riskler

GDM’li anne bebeklerinde normale göre erken dönemde şu risklerde artış görülür.

  • Polistemi
  • Hipoglisemi
  • Kardiyomiyopati
  • Makrozomi
  • Hiperbilirubinemi
  • Yenidoğanın geçici taşipnesi (YDGT)
  • Respiratuar distress sendrom (RDS)
  • Doğum travmaları (Omuz distozisine bağlı brakial pleksus travması ve klavikula kırıkları, fasial sinir zedelenmesine bağlı sefal hematom)

Large-for-gestational age (LGA) ve iri bebek (makrozomi) pregestasyonel ve GDM’nin en sık perinatal komplikasyonlarıdır. Maternal obezite ve gebelik esnasında aşırı kilo alımı ile bu risk artar.

LGA; yeni doğan ağırlığının >90’cı percentilin üzerinde olmasıdır.

Makrozomi; 4000 veya 4500 gram üzeri ağırlıktır.

 

gebelik diyabeti riskleri

gebelik diyabeti riskleri

Diyabetik anne bebeklerinde ilk günden itibaren yeni doğan sarılığı, hipoglisemi, hipokalsemi ve polisitemi  gelişebilir. Maternal hiperglisemiye bağlı fetal hiperinsülinizm yenidoğanda hipoglisemi oluşturabilir. Bahsedilen komplikasyonlar diyabetik anne bebeklerinde normal popülasyona göre yüksek oranlarda görülür. Yeni doğandaki polistemi artmış tromboz riski ile birliktedir ve hiperviskozite sendromuna neden olabilir. Bu komplikasyon intrauterin hipoksi, doğum süresince olan hipoksik komplikasyon ya da yüksek eritropoetin seviyelerine bağlı olabilir. Her ne kadar sıkı glikoz kontrolü optimal tedaviyse de bu komplikasyonlar yeni doğan üniteleri için ağır bir yüktür.

Gebelik Diyabeti olgularında Risk Faktörlerinin Belirlenmesi

1998 yılında GDM için yapılan “Dördüncü Uluslarası Gestasyonel Diyabet Toplantısı” çerçevesinde GDM’liler düşük, orta ve yüksek riskli olarak gruplara ayrılmışlardır.

Düşük riskli grup: Bu gruptaki gebelerde tarama testlerine gerek yoktur ve aşağıdaki kriterleri taşıyan gebelerdir.

  • Birinci derece akrabalarında diyabetes mellitus öyküsünün olmaması
  • Bozulmuş glikoz toleransı öyküsünün olmaması
  • Düşük riskli etnik gruptan olmak
  • 25 yaşından küçük olmak
  • Perinatal kayıp ya da malforme çocuk doğurmamış olmak
  • Kötü obstetrik öykünün olmaması
  • Vücüt kitle indexi (Body mass index, BMI) 25 kg/m2’nın altında olmak
  • Gebelik öncesi ve gebelikte normal kilo almak

Orta riskli grup: Yüksek veya düşük riskli gruba dahil olmayan gebeleri kapsar, bu gruptaki gebelerde 24-28. gebelik haftaları arasında tarama testlerinin yapılması önerilir.

Yüksek riskli grup: Yüksek riskli gruptaki gebelerde ilk antepartum muayenede risk değerlendirilmesinin yapılması, tanı konulamayan durumlarda 24-28. gebelik haftaları arasında test tekrarı önerilmektedir. Yüksek riskli gruba dahil olan gebelerde şu kriterlerden bir ya da birden fazlası mevcuttur.

  • Bozulmuş glikoz tolerans öyküsü
  • Annenin doğduğunda iri bebek olması
  • Ailede diyabet öyküsü (özellikle 1. derece yakınlarında)
  • Gebelik öncesi ideal vücut ağırlığının %110 daha fazlası olanlar veya erken erişkin dönemde kilo alma
  • öyküsünün varlığı
  • Polikistik over sendromlu olgu
  • İkiz gebelik öyküsü
  • Gebelikte hipertansiyon
  • Daha önce malformasyonlu çocuk doğurmuş olmak veya perinatal kayıp öyküsü
  • Glikozüri varlığı (250 mg/dl ve üzeri)
  • 4000 gr ve daha üzeri bebek doğurma öyküsünün varlığı
  • Tip 2 DM oranı yüksek etnik gruptan olmak (Amerika yerlileri, Zenci, İspanyol, Güneydoğu Asya)
İlgili Konular;


Yorumlar

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

mraniye escort
maltepe escort
Pendik Escort
Ataşehir Escort
turk porno